السيد محمود الهاشمي الشاهرودي

508

فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)

از ديگر ويژگيهايى كه قدما را از متأخران متمايز مىكند ، شيوه نگارش كتب فقهى است . قدما از عصر معصومان عليهم السّلام تا أوايل غيبت كبرى در تدوين كتب فقهى از ألفاظ ومتون روايات بهره جسته‌اند واز آن پا فراتر نمىنهادند ؛ از اين رو ، فتاواى آنان به منزلهء متون أحاديث تلقى مىشد . مقنع وهدايه شيخ صدوق ( م 381 ه . ق ) ، مقنعه شيخ مفيد ( م 413 ه . ق ) ونهاية شيخ طوسي ( م 460 ه . ق ) نمونه‌هاى اين دست از متون اند . 3 به همين دليل ، فقها هنگام نيافتن نصّ وحديثي بر حكمي به كتب فتوايى قدما مراجعه كرده وبه آنها با نگاه كتابهاى حديثي مىنگريستند . 4 ويژگى فوق ، نتايج فقهى واصولىاى را دربرداشته است ، از جمله : 1 ) . شهرت فتوايى ميان قدما دليل بر ضعيف بودن روايات مخالف با آن فتوا تلقى مىشد . 5 2 . شهرت فتوايى ميان قدما در خصوص مسئله‌اى فاقد نص ( حديث ) بيانگر وجود نص بود . 6 3 . شهرت عمل قدما به روايتي ضعيف واستناد به آن در مقام فتوا دادن ، ضعف آن را جبران مىكرد . 7 قدمت قدمت : قديمى بودن ؛ كهنگى . از آن به مناسبت در بابهايى چون طهارت ، صلات ، خمس ، حج ، نذر واحياء موات سخن گفته‌اند . طهارت : دفن ميّت در قبر ميّتى ديگر در صورت كهنه وقديمى شدن آن واز بين رفتن ميّت نخست ، جايز است ، به شرط آنكه زمين مباح ويا وقف عام باشد . 1 تجديد وبازسازى قبر فرسوده وقديمى ، جز قبور أنبيا وأوصيا عليهم السلام وصالحان ، مكروه است . 2

--> ( 1 ) . خاتمة مستدرك الوسائل 7 / 49 ؛ الدرر النجفية 2 / 323 ( 2 ) . الوافية في أصول الفقه / 268 ؛ شعب المقال / 28 - 29 ( 3 ) . المبسوط 1 / 2 ؛ ذكرى الشيعة 1 / 51 ؛ بحار الأنوار 10 / 405 ؛ جواهر الكلام 3 / 241 ؛ خاتمة مستدرك الوسائل 1 / 189 ( 4 ) . ذكرى الشيعة 1 / 51 ؛ المهذب ( مقدمه ) 1 / 22 - 23 ( 5 ) . البدرالزاهر / 325 - 326 ؛ فوائد الأصول 3 / 153 ( 6 ) . تقرير بحث السيد البروجردي 1 / 293 ( 7 ) . فوائد الأصول 3 / 153 .